Werkwijze iXperium designteams

In de iXperium designteams ontwerpen leraren, lerarenopleiders, onderzoekers, ict-experts en studenten binnen het primair onderwijs, voortgezet onderwijs of middelbaar beroepsonderwijs samen ict-rijke leerarrangementen.

Dit kan bijvoorbeeld een les, een lessenreeks of een volledige leerlijn zijn. Centraal staat een onderwijskundig vraagstuk dat te maken heeft met gepersonaliseerd leren en de inzet van ict hierbij. Het doel is het ontwerpen van ict-rijke leerarrangementen die recht doen aan verschillen, aansluitend bij vragen en behoeftes van de school.

Het onderwijskundige vraagstuk waar in een iXperium designteam gezamenlijk aan wordt gewerkt heeft betrekking op een van de volgende drie onderzoekslijnen van het iXperium/Centre of Expertise Leren met ict (iXperium/CoE):

  1. gepersonaliseerd leren met ict;
  2. de organisatie van gepersonaliseerd leren met ict;
  3. ict-geletterdheid.

Leren is gepersonaliseerd als het de individuele leerbehoeften en belangen van leerlingen centraal stelt en de leerling (mede) regie heeft over zijn eigen leerproces. Ict speelt in het leerarrangement een belangrijke en doelgerichte rol in de leeractiviteiten en of leermiddelen, of in een of meer van de andere leerplanelementen.

Werkwijze

Er zijn ongeveer 8-10 bijeenkomsten per jaar waarin de deelnemers aan het iXperium designteam samen aan de slag gaan met de praktijkvraag van de school. Bij deze bijeenkomsten zijn alle deelnemers aanwezig, tenzij het designteam gezamenlijk andere afspraken maakt. Het iXperium designteam doorloopt een ontwerptraject dat uit vijf fasen bestaat, zoals te zien in de figuur.

Het ontwerpen van het leerarrangement gebeurt op een onderzoeksmatige manier. Dit is onder meer te zien aan het belang dat wij hechten aan het formuleren van een goede ontwerpvraag en het steeds weer vastleggen van de bevindingen. Zo werken we toe naar een goed onderbouwd ontwerp dat het onderwijs op de school kan verrijken. Na afronding evalueren we de resultaten en (leer)opbrengsten van het iXperium designteam gezamenlijk.

Rollen en taken binnen het iXperium designteam

De iXperium designteams zijn multidisciplinair samengesteld en bestaan in principe uit (minstens twee) leraren, een lerarenopleider van de betrokken lerarenopleiding, een onderzoeker vanuit het iXperium/CoE, een procesbegeleider, een ict-expert/mediamentor en inhoudelijke expert(s). Indien mogelijk worden er ook studenten van de lerarenopleiding bij betrokken. In de iXperium designteams gaan we uit van de volgende rolverdeling:

  • de betrokken leraren zijn vraageigenaar, brengen praktijkexpertise in, voeren (een deel van) het ontwerponderzoek en betrekken het schoolteam bij de ontwikkelingen in het iXperium designteam;
  • de lerarenopleider van de betrokken lerarenopleiding brengt (vak)inhoudelijke expertise in, ondersteunt de leraren tijdens het ontwerp- en onderzoeksproces, legt de verbinding met de opleiding en begeleidt indien relevant de studenten;
  • de onderzoeker bewaakt de kwaliteit van de ontwerp- en onderzoeksmethodiek, legt verbindingen met beschikbare kennis en inzichten uit onderzoek en praktijkvragen van iXperium designteams van andere scholen; 
  • de ict-expert (mediamentor) brengt inhoudelijke en technische expertise betreffende leren met ict in, legt waar nodig verbinding met het iXperium en is vraagbaak bij de uitvoering (experimenteren, testen) van het leerarrangement;
  • een door het iXperium/CoE opgeleide procesbegeleider is verantwoordelijk voor het begeleiden en bewaken van het proces van onderzoekend ontwerpen, het voorzitten van bijeenkomsten en het bewaken van de verslaglegging.

Deelname studenten

Vanuit de betrokken lerarenopleiding worden idealiter studenten ingezet op deelvragen in het iXperium designteam. Het designteam formuleert hiervoor concrete (onderzoeks)vragen en/of opdrachten. Bij het werven van studenten voor de (onderzoeks)vragen of opdrachten wordt de procedure van de betreffende opleiding gevolgd. De begeleiding van de student maakt geen onderdeel uit van de activiteiten binnen het iXperium designteam. De student wordt begeleid door zijn of haar eigen opleiding.

Kennisdeling

De deelnemers aan de designteams delen kennis en ervaringen in community events die door het iXperium/CoE worden georganiseerd. Na afronding van het designteam worden de ontwikkelde ict-rijke leerarrangementen, producten en onderzoeksrapportages openbaar gemaakt op deze site. De opbrengsten en ervaringen van de designteams worden ook gebruikt voor overkoepelend onderzoek door het iXperium/CoE.

Tijdsbesteding (per schooljaar)

Voor de leraren in een iXperium designteam gaan we uit van een tijdsinvestering van minimaal 80 uur op jaarbasis. Dit komt neer op gemiddeld 2 uur per week. Twee leraren per designteam is het minimum. Er kunnen leraren van meerdere scholen (of afdelingen/opleidingen) in één designteam deelnemen. Het verwachte aantal werkuren dat de ict-expert (mediamentor) nodig heeft is circa 40 uur, afhankelijk van de vraag van de school.

Procedure vraagverkenning

De contactpersoon van het samenwerkingsverband inventariseert bij de betrokken scholen of er praktijkvragen zijn. Deze praktijkvraag heeft betrekking op een van drie thema’s van het iXperium/CoE (gepersonaliseerd leren met ict, de organisatie van gepersonaliseerd leren of ict-geletterdheid). Het is belangrijk dat de vraagstukken ook aansluiten bij de geformuleerde ambities van de school. De contactpersoon van het samenwerkingsverband geeft de informatie door aan de contactpersoon van het iXperium/CoE.
Een onderzoeker van het iXperium/CoE maakt een afspraak voor een verkennend gesprek op de school, waarin de praktijkvraag en werkwijze van de iXperium designteams verder worden besproken en afspraken worden gemaakt rondom het opstarten en het samenstellen van het designteam.

Nieuwe iXperium designteams gaan bij voorkeur van start aan het begin van het schooljaar (september). Dit betekent dat nieuwe praktijkvragen idealiter in het voorjaar worden geïnventariseerd (maart/april). De schoolleider stemt met het team af welke leraren deelnemen aan het designteam en hier dus voor 80 uur voor worden gefaciliteerd. Het iXperium/CoE zorgt ervoor dat er een onderzoeker en een ict-expert/mediamentor aan het designteam worden verbonden (afhankelijk van de afspraken met het samenwerkingsverband) en stemt met de betrokken lerarenopleiding af over de inzet van een lerarenopleider en procesbegeleider (en zo mogelijk studenten).

Meer informatie

Neem contact op met Madeleine Hulsen, senior onderzoeker bij het iXperium/CoE.