Steeds meer scholen werken aan gepersonaliseerd leren, ondersteund door technologie en ontwikkelingen zoals AI. Tegelijkertijd blijkt het vaak lastig om technologie, visie, organisatie en onderwijs goed op elkaar af te stemmen. Bestaande modellen rondom onderwijs en ict richten zich meestal op afzonderlijke onderdelen, zoals didactiek of technologiegebruik door docenten. Er was nog weinig aandacht voor de samenhang tussen organisatorische factoren binnen digitale onderwijstransformatie.
Daarom ontwikkelden en valideerden de onderzoekers het TEPLAN-model (Technology Enhanced Personalized Learning Actant Network). Dit netwerkmodel laat zien hoe mensen, technologie, beleid, visie en onderwijspraktijk elkaar beïnvloeden binnen technologie-ondersteund gepersonaliseerd leren (TEPL). Het model is gebaseerd op de Actor-Netwerk Theorie (ANT), waarin zowel menselijke factoren — zoals leraren en leerlingen — als niet-menselijke factoren — zoals ict-toepassingen en beleid — actief bijdragen aan hoe onderwijs vorm krijgt.
Onderzoeksmethode en doelgroep
Het onderzoek combineert wetenschappelijke literatuur met praktijkonderzoek binnen het funderend onderwijs. Daarbij werd het TEPLAN-model stapsgewijs ontwikkeld en getoetst via literatuurstudies, expertvalidaties, interviews, observaties en netwerkanalyses.
De empirische fase vond plaats binnen Nederlandse basisscholen: zowel scholen die al langer werken met technologie-ondersteund gepersonaliseerd leren als scholen die zich nog in een vroege ontwikkelfase bevinden. Aan het onderzoek namen onder andere schoolleiders, interne begeleiders, leraren en leerlingen deel.
Belangrijkste inzichten
Het onderzoek laat zien dat scholen sterk verschillen in de manier waarop technologie-ondersteund gepersonaliseerd leren organisatorisch is ingebed. Scholen in een vroege ontwikkelfase laten vaak een meer top-down en gefragmenteerde structuur zien, waarbij invloed vooral ligt bij schoolleiding en leraren. In scholen waar TEPL verder ontwikkeld is, is meer samenhang zichtbaar tussen visie, beleid, technologie en onderwijspraktijk. Ook krijgen leerlingen daar een actievere en meer verbindende rol binnen het leerproces.
Een belangrijke conclusie is dat succesvolle ict-implementatie geen lineair proces met vaste stappen is, maar een continu proces van afstemming tussen mensen, technologie en organisatie.
Betekenis voor de praktijk
Het TEPLAN-model biedt scholen geen vast stappenplan, maar helpt juist om inzicht te krijgen in hoe verschillende factoren binnen de organisatie elkaar beïnvloeden. Schoolteams kunnen het model gebruiken om zichtbaar te maken waar knelpunten of ontbrekende verbindingen zitten tussen bijvoorbeeld visie, beleid, technologie en onderwijspraktijk. Daarmee ondersteunt het model scholen bij het maken van gerichte keuzes die passen bij hun eigen context en ontwikkelfase.
Bekijk de publicatie