Het iXperium doet praktijkgericht onderzoek en deelt de resultaten hiervan binnen en buiten het eigen netwerk. Op deze pagina kun je gericht zoeken naar publicaties door gebruik te maken van het zoekmenu.
Technologische ontwikkelingen in de sportwereld volgen elkaar in hoog tempo op. Voor sport- en onderwijsprofessionals levert dat een duidelijke vraag op: hoe houd je grip op al die nieuwe middelen en hoe zet je ze betekenisvol in?
In de praktijk is vaak sprake van dezelfde drempels. Apparatuur moet opgeladen zijn. Knopjes zijn lastig te vinden. Apps lijken ingewikkelder dan ze zijn. En voordat je het weet, blijft waardevolle technologie in de kast liggen.
Om die koudwatervrees te doorbreken, bracht iXperium Sport en Bewegen onlangs een diverse groep professionals, docenten en (oud-)studenten samen in de sportzaal. Het doel van de sessie was eenvoudig: experimenteren met reactielichten en slimme beweegtechnologie. Want juist wanneer de technologische wereld snel verandert, is experimenterend leren essentieel. We leren door te doen: met elkaar en voor elkaar.
Hands-on ontdekken in de praktijk
Tijdens de twee uur durende sessie gingen de deelnemers aan de slag met Blazepods, Smartclips en de nieuwste Picoo-sets. Geen uitgebreide theoretische handleiding vooraf, maar direct de sportvloer op. De deelnemers onderzochten hoe deze middelen ingezet kunnen worden bij verschillende doelgroepen en in verschillende beweegcontexten.
Zo ontwierpen professionals een uitdagend parcours met Smartclips. Ze koppelden een basketbalgerichte agilitytraining aan een fysieke prikkel: push-ups boven de Smartclips. De sensoren registreerden de herhalingen, waardoor de uitvoering direct zichtbaar en meetbaar werd. Dat gaf deelnemers inzicht in hun eigen voortgang en maakte het gesprek over trainen, meten en verbeteren concreet.

Van reageren naar beslissen
Bij de Blazepods lag de nadruk op cognitieve training, kijkgedrag en besluitvorming. Er werd een basketbaldrill ontwikkeld voor jeugdspelers van de Nijmeegse basketbalvereniging Wildcats. Vier spelers hielden de bal in beweging. Na zeven tot tien seconden gaf een Blazepod willekeurig een kleur aan. Elke kleur was gekoppeld aan een specifieke speler, die vervolgens direct moest scoren voordat het lampje uitging.
Door verdedigers toe te voegen, werd de oefening complexer. Spelers moesten niet alleen reageren op het lichtsignaal, maar ook onder druk een passende tactische keuze maken: doordringen naar de basket, een lay-up nemen of kiezen voor een schot.
Een van de aanwezige HAN-docenten vatte de waarde van deze manier van werken treffend samen: “Door even met twee of drie anderen in zo’n technologie te duiken, ermee te experimenteren en samen te kijken wat er wel en niet kan, leer je veel sneller.”
Wat zegt onderzoek over kijken, kiezen en motivatie?
De opbrengst van deze zaalsessie sluit aan bij recente inzichten over besluitvorming in sport. Janssen et al. (2023) beschrijven besluitvorming in invasieve teamsporten niet als één los moment, maar als een continu en cyclisch proces. Spelers nemen beslissingen in interactie met medespelers, tegenstanders, ruimte en tijd. Goede spelers kiezen niet altijd meteen de eerste optie, maar kunnen een beslissing soms juist uitstellen om een beter handelingsmoment te creëren.
Reactielichten kunnen in zo’n context interessant zijn. Niet omdat ze automatisch betere sporters maken, maar omdat ze trainers en docenten kunnen helpen om situaties te ontwerpen waarin spelers moeten waarnemen, interpreteren en handelen. De technologie kan spelers uitdagen om beter te scannen, sneller informatie te verwerken en hun keuze af te stemmen op wat er in de omgeving gebeurt.
Motivatie en persoonlijke vooruitgang
Ook vanuit motivatieperspectief liggen er kansen. Onderzoek naar sportparticipatie bij adolescenten laat zien dat sociale steun van teamgenoten en coaches, maar ook instrumentele ondersteuning, belangrijk is voor duurzame sportdeelname (Spruijtenburg et al., 2025). Voor jongeren tussen de 12 en 16 jaar is het daarom belangrijk dat technologie niet alleen wordt ingezet om prestaties te vergelijken, maar vooral om ontwikkeling zichtbaar te maken.
Wanneer technologieën als Smartclips of Blazepods worden gebruikt om jongeren inzicht te geven in hun persoonlijke vooruitgang, kan dat bijdragen aan hun competentiebeleving. De technologie wordt dan geen ranglijstmachine, maar een middel om succeservaringen zichtbaar te maken. Dat sluit ook aan bij onderzoek naar behoefteondersteunend coachgedrag, waarin autonomie, competentie en verbondenheid belangrijke voorwaarden zijn voor motivatie en betrokkenheid in sportcontexten (Morbée et al., 2024).
Daarmee raakt deze praktijksessie aan een bredere didactische vraag: hoe ontwerpen we beweegsituaties waarin technologie niet de hoofdrol opeist, maar het leerproces verdiept? De meerwaarde zit niet in het lampje zelf, maar in de kwaliteit van de opdracht, de begeleiding door de professional en de mate waarin de oefening aansluit bij de doelgroep.


Technologie als hulpmiddel, niet als doel op zich
Tegelijkertijd vraagt dit enthousiasme om nuance. Technologie is een hulpmiddel, geen wondermiddel. Steenbergen (2026) stelde tijdens zijn installatierede als lector Sport, Bewegen en Samenleving de vraag of sport en bewegen gezien kunnen worden als Haarlemmerolie voor de samenleving. Die vraag is ook relevant voor de technologieën die we binnen sport en bewegen inzetten. Ze kunnen waardevol zijn, maar lossen niet vanzelf complexe pedagogische, didactische of maatschappelijke vraagstukken op.
De waarde van sport en bewegen zit niet alleen in meten, scoren en optimaliseren. Sport gaat ook over spelen, ontdekken, samenwerken, proberen, falen en opnieuw beginnen. Juist die menselijke en speelse kant moet centraal blijven staan.
Spelelementen bewust inzetten
Dat geldt ook voor gamification. Spelelementen zoals punten, badges en leaderboards kunnen op korte termijn aantrekkelijk zijn, maar zijn niet zonder risico. Hanus en Fox (2015) lieten in een longitudinale studie zien dat studenten in een gegamificeerde onderwijsomgeving na verloop van tijd lager scoorden op motivatie, tevredenheid en empowerment dan studenten in een niet-gegamificeerde omgeving. Ook Arends (2023) laat in een literatuurstudie zien dat de relatie tussen gamification, motivatie en leerprestaties genuanceerd is en sterk afhankelijk blijft van ontwerp, context en doelgroep.
De les voor sport en bewegen is helder: gebruik spelelementen bewust. Een leaderboard kan motiveren, maar ook ontmoedigen. Een score kan inzicht geven, maar ook prestatiedruk vergroten. En een gadget kan nieuwsgierigheid oproepen, maar het nieuwigheidseffect slijt snel. Wanneer sporters het gevoel krijgen dat technologie vooral wordt ingezet om hen te sturen of te manipuleren, kan dat weerstand oproepen (De Jong, 2016).
De praktijk als uitgangspunt
Ook vanuit het perspectief van motorisch leren en besluitvorming is een kritische houding nodig. Janssen et al. (2023) wijzen erop dat technologieën voor virtuele of augmented trainingsomgevingen alleen waardevol zijn wanneer ze voldoende representatief zijn voor de echte sportcontext. Wanneer een toepassing te star is, te weinig instelbaar is of onvoldoende lijkt op de werkelijke sportsituatie, bestaat het risico dat sporters vaardigheden oefenen die beperkt overdraagbaar zijn naar de praktijk.
Technologie werkt dus alleen wanneer de trainer, docent of begeleider de regie houdt. Niet de app bepaalt het leerproces, maar de professional die de juiste context creëert, de oefening aanpast en oog houdt voor de doelgroep.
Samen ontdekken wat werkt
De belangrijkste les van deze praktijksessie is misschien wel dat technologie in sport en bewegen vraagt om een kritische én open houding. Door samen te experimenteren, ontdekken professionals uit onderwijs, werkveld en onderzoek welke toepassingen waardevol zijn en welke vooral leuk lijken.
Juist in die gezamenlijke verkenning ontstaan kleine, tastbare opbrengsten: small wins. Een oefening die beter aansluit bij de doelgroep. Een trainer die ontdekt hoe technologie zijn training kan verrijken. Een student die leert om kritisch te kijken naar de meerwaarde van digitale middelen. Een vereniging die nieuwe mogelijkheden ziet om jeugdspelers met plezier te laten bewegen.
Zelf aan de slag met sporttechnologie?
Heb jij een uitdagend vraagstuk binnen jouw vereniging, school of organisatie? En wil je onderzoeken of hulpmiddelen zoals Blazepods, Smartclips of Picoo daarbij een ondersteunende rol kunnen spelen? Professionals en partners uit de Sportcommunity Nijmegen kunnen deze materialen lenen bij iXperium Sport en Bewegen.
Kom langs, experimenteer zelf en ontdek wat werkt voor jouw doelgroep.
Wil je meer leren over het betekenisvol inzetten van sporttechnologie? Bekijk dan ons professionaliseringsaanbod iXfit – Technologie in sport en bewegen. Tijdens deze praktijkgerichte workshopreeks ontdek je hoe je technologie kunt inzetten om motivatie, beweegplezier en betrokkenheid te vergroten.
Arends, N. (2023). Het verband tussen gamificatie en de motivatie en leerprestaties bij leerlingen en studenten [Bachelorscriptie, Rijksuniversiteit Groningen].
De Jong, I. (2016). Speltechnieken in beleid: Een verkenning van gamification. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur.
Hanus, M. D., & Fox, J. (2015). Assessing the effects of gamification in the classroom: A longitudinal study on intrinsic motivation, social comparison, satisfaction, effort, and academic performance. Computers & Education, 80, 152–161. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2014.08.019
Janssen, T., Müller, D., & Mann, D. L. (2023). From natural towards representative decision making in sports: A framework for decision making in virtual and augmented environments. Sports Medicine, 53(10), 1851–1864. https://doi.org/10.1007/s40279-023-01884-3
Morbée, S., Haerens, L., Soenens, B., Thys, J., & Vansteenkiste, M. (2024). Coaching dynamics in elite volleyball: The role of a need-supportive and need-thwarting coaching style during competitive games. Psychology of Sport and Exercise, 73, Article 102655. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2024.102655
Spruijtenburg, G. E., van Abswoude, F., Platvoet, S. W. J., de Niet, M., & Steenbergen, B. (2025). The key roles of teammates, coaches, and instrumental support in adolescent sports participation: A one-year prospective study. Frontiers in Sports and Active Living, 7, Article 1499693. https://doi.org/10.3389/fspor.2025.1499693
Steenbergen, J. (2026). Sport en bewegen, Haarlemmerolie voor de samenleving? [Installatierede]. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen.
