Kunstmatige intelligentie (ook wel Artificial Intelligence of AI) heeft toenemende invloed op onze samenleving en raakt daarmee ook het onderwijs. Het Nationaal Onderwijslab AI (NOLAI) brengt scholen, wetenschappers en bedrijven samen om verantwoorde educatieve AI te ontwikkelen, te onderzoeken en waar passend, te implementeren in het primair, voorgezet en speciaal onderwijs in Nederland.
Wat is NOLAI?
Het Nationaal Onderwijslab AI (NOLAI) is in 2022 opgericht op initiatief van de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en Economische Zaken. NOLAI wordt tot 2035 gefinancierd door het Nationaal Groeifonds. NOLAI ontwikkelt, onderzoekt en implementeert verantwoorde educatieve AI die aansluit bij dagelijkse onderwijsvragen. Hierbij staat de samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en wetenschappers centraal.
Doelstellingen
Het doel van NOLAI is om samen de kwaliteit van het primair en voortgezet onderwijs te verbeteren door de potentie van AI als katalysator van vernieuwing te benutten en om de samenwerking tussen onderwijs, wetenschap en bedrijfsleven te versterken. Gezamenlijk gaan deze partijen concepten en prototypes ontwikkelen die partners aansluitend testen en valideren in de klas. Dat is belangrijk, want AI kan waardevol zijn voor de kwaliteit van het onderwijs, maar alleen als deze geschikt is voor het doel waarvoor het ingezet wordt.
Activiteiten
NOLAI werkt vanuit twee inhoudelijke programma’s: het co-creatieprogramma (ontwikkeling) en het wetenschappelijk programma (onderzoek). Beide programma’s zijn continu met elkaar in verbinding. Het wetenschappelijke programma van NOLAI onderzoekt de effecten en randvoorwaarden van educatieve AI vanuit meerdere disciplines, met aandacht voor onder meer pedagogiek en didactiek, opleiden en professionaliseren, AI-technologie; ethiek en duurzame data.
Er wordt bijvoorbeeld onderzocht welke leerlingen meer of minder baat hebben bij adaptieve oefenprogramma’s, hoe leraren gebruikmaken van informatie in dashboards, hoe data van leerlingen op een veilige manier gedeeld kunnen worden en welke data van leerlingen gebruikt mogen worden. Uitgangspunt is dat AI een hulpmiddel kan zijn voor leraren en leerlingen, waarbij veel aandacht is voor de menselijke autonomie.
In het co-creatieprogramma werken scholen, wetenschappers en bedrijven samen aan prototypes van AI voor het onderwijs. Elk co-creatieproject start met dezelfde vraag: wat heeft het onderwijs nodig? De meest kansrijke ideeën worden vertaald naar projecten. In circa drie jaar werken leraren samen met wetenschappers en een bedrijf om tot een gevalideerd prototype te komen. In tien jaar zal NOLAI naar verwachting ongeveer 75 projecten uitvoeren op scholen door heel Nederland.
Voorbeeldvragen zijn:
- Hoe kan AI leraren in het primair onderwijs ondersteunen met overzichtelijke dashboards die inzicht geven in leerontwikkeling en onderwijsbehoeften van leerlingen?
- Kan AI leerlingen in het voortgezet onderwijs gerichte feedback geven tijdens het schrijfproces, zodat zij hun schrijfvaardigheid en zelfregulatie verbeteren?
- Hoe kan AI helpen om technische leesvaardigheid in het primair onderwijs nauwkeurig in kaart te brengen, bijvoorbeeld door analyse van hardop lezen?
Een overzicht van alle co-creatieprojecten is te vinden op de website van NOLAI.
AI en spreekmotivatie in het talenonderwijs
In het co-creatieproject ‘Spreekmotivatie verhogen met AI’ werken scholen, onderzoekers en ontwikkelaars samen aan een AI-gebaseerde gesproken chatbot voor het oefenen van gespreksvaardigheid in moderne vreemde talen. Vanuit iXperium dragen we bij aan het onderzoek en de didactische onderbouwing van de toepassing, met specifieke aandacht voor betekenisvol leren en inbedding in de onderwijspraktijk. Het project is nauw verbonden met het promotieonderzoek van Annemieke de Jong-Haarlem (HAN), waarin wordt onderzocht hoe AI kan bijdragen aan meer oefentijd, minder spreekangst en een grotere bereidheid om te communiceren. Lees meer over dit project op de website van NOLAI.
Partners van NOLAI
NOLAI is een samenwerking van de Radboud Universiteit met als strategische partners De Universiteit Utrecht, de Universiteit Maastricht, de HAN, Stichting Klasse, Quadraam, Stichting Lucas Onderwijs, OostNL en Brightlands. Er sluit een groeiend aantal partners uit onderwijs, wetenschap en bedrijfsleven aan.
Namens de HAN is vanuit iXperium associate lector Pierre Gorissen een van de wetenschappelijk coördinatoren voor het focusgebied Opleiden en professionaliseren van (aanstaande) leraren binnen het wetenschappelijk programma van NOLAI.
