Hoe bereiden we toekomstige leraren voor op een onderwijspraktijk waarin AI een steeds grotere rol speelt? Binnen het internationale Erasmus+ project AI-teach werken onderwijsinstellingen uit verschillende Europese landen aan antwoorden op die vraag. Tijdens een projectmeeting in Kortrijk kwamen partners eind maart samen om verder te werken aan modules, evaluatie en de vertaalslag naar de onderwijspraktijk.
Binnen AI-teach worden lesmodules, leeractiviteiten en professionaliseringsvormen ontwikkeld die studenten, docenten en lerarenopleiders ondersteunen bij het verantwoord en betekenisvol inzetten van AI. Daarbij draait het niet alleen om technische kennis over AI, maar juist ook om didactische toepassingen, kritisch denken en de impact van AI op onderwijs en leren.
Vanuit iXperium zijn onder andere onderzoekers Carolien van Rens en Nieske Coetsier betrokken bij het evaluatie- en onderzoeksdeel van het project. Daarnaast werken Pieter van Rooij en Jochem Hiddink aan de ontwikkeling van modules en de vertaling daarvan naar de onderwijspraktijk binnen de tweedegraads lerarenopleidingen van de HAN.
Van ontwerp naar toepassing
De projectmeeting in Kortrijk maakte duidelijk dat AI-teach inmiddels een volgende fase is ingegaan: van verkennen en ontwerpen naar testen, implementeren en toepassen. Waar de focus in de eerste projectfase vooral lag op samenwerking en ontwikkeling, verschuift de aandacht nu steeds meer naar de praktische inzetbaarheid binnen lerarenopleidingen.
De modules die binnen AI-teach worden ontwikkeld kennen drie centrale thema’s: leren over AI, leren met AI en AI gebruiken om te leren over leren. Dat laatste thema richt zich bijvoorbeeld op learning analytics, dashboards en datagebruik om leerprocessen beter inzichtelijk te maken.
“Wat we ontwikkelen moet uiteindelijk niet alleen inhoudelijk sterk zijn, maar ook praktisch inzetbaar binnen verschillende opleidingen en onderwijscontexten,” vertelt Jochem Hiddink. “Daar zit nu een belangrijk deel van het werk.”
Internationale samenwerking brengt nieuwe perspectieven
De projectmeeting in Kortrijk bracht voor het eerst niet alleen onderzoekers en projectleiders samen, maar ook docenten uit de zogenoemde flagship schools: onderwijsinstellingen waar onderdelen van het project straks worden getest en toegepast.
Tijdens schoolbezoeken en presentaties kregen deelnemers inzicht in hoe AI op dit moment al wordt gebruikt binnen het onderwijs en welke vraagstukken daarbij spelen. Volgens onderzoeker Nieske maakte juist die directe verbinding met de praktijk veel verschil.
“Daardoor ben je veel dichter bij de praktijk waarvoor je het uiteindelijk doet. Zij stellen meteen vragen als: hoe kunnen we deze modules inzetten in ons onderwijs? Hoe nemen we collega’s mee? Dat zijn ontzettend waardevolle inzichten.”
Ook de internationale context leverde nieuwe perspectieven op. Onderwijssystemen en manieren van samenwerken verschillen sterk per land — en dat heeft direct invloed op hoe materialen ontwikkeld en toegepast worden.
“Je merkt hoe snel je vanuit je eigen Nederlandse bubbel denkt,” zegt Nieske. “Juist door met partners uit andere landen samen te werken ga je opnieuw kijken naar je eigen uitgangspunten.”
Evalueren wat werkt — en waarom
Binnen het project is iXperium samen met de Radboud Docenten Academie verantwoordelijk voor het werkpakket evaluatie. Daarbij gaat het niet alleen om de vraag óf professionaliseringsactiviteiten werken, maar vooral waarom iets werkt en onder welke omstandigheden.
Tijdens de bijeenkomst in Kortrijk werden evaluatie-instrumenten besproken en aangescherpt samen met internationale partners. Daarbij bleek opnieuw hoe belangrijk culturele en talige nuances zijn.
“Je wilt geen cultuurverschillen meten terwijl je denkt dat je verschillen in leeropbrengsten meet,” legt Carolien van Rens uit. “Daarom is het belangrijk om samen heel kritisch te kijken naar formuleringen en interpretaties.”
De evaluatie richt zich op de effectiviteit van verschillende projectactiviteiten, zoals online modules, summer schools en peer learning visits, en kijkt naar kennis, vaardigheden én toepassing in de praktijk.
Volgens Nieske draait evaluatie daarbij nadrukkelijk om leren en verbeteren. “De uitdaging is niet alleen meten óf iets werkt, maar vooral begrijpen waarom iets werkt — en wat nog niet werkt.”
Modules ontwikkelen in een snel veranderend AI-landschap
Een van de uitdagingen binnen AI-teach is de snelheid waarmee AI zich ontwikkelt. Terwijl projectpartners werken aan modules en lesmateriaal, verandert het technologisch landschap voortdurend.
“Wat we nu ontwikkelen moet in 2028 nog relevant zijn,” zegt Hiddink. “Dat maakt het ingewikkeld. De mogelijkheden van AI veranderen zo snel dat materiaal eigenlijk continu bijgewerkt moet worden.”
Binnen werkpakket 3 werkt hij mee aan modules rondom learning analytics en AI-ondersteund leren van leren. De modules combineren theorie, opdrachten en praktische toepassingen en worden uiteindelijk samengebracht in een digitaal leerplatform dat flexibel inzetbaar moet zijn binnen verschillende curricula.
Daarbij is veel aandacht voor toegankelijkheid en praktische toepasbaarheid binnen verschillende onderwijscontexten.
Summer school als volgende stap
Een belangrijke volgende fase binnen AI-teach is de internationale summer school van 30 augustus tot en met 4 september in Polen. Tijdens deze week gaan studenten uit verschillende Europese landen aan de slag met thema’s als generatieve AI, AI-geletterdheid, learning analytics en de pedagogische en ethische impact van AI op onderwijs. Ook studenten van de HAN kunnen zich aanmelden voor de summer school.
Vanuit de HAN verzorgt Jochem Hiddink tijdens de summer school lessen rondom AI en learning analytics. De summer school vormt daarmee niet alleen een leerervaring voor studenten, maar ook een belangrijke praktijktoets voor het ontwikkelde materiaal.
Carolien ziet daarin een belangrijke meerwaarde. “In vijf dagen krijgen studenten intensief te maken met verschillende perspectieven op AI in onderwijs: theoretisch, praktisch én internationaal. Dat levert niet alleen kennis op, maar ook veel uitwisseling tussen studenten uit verschillende landen.”
Werken aan duurzame implementatie
Parallel aan de internationale activiteiten wordt binnen de HAN gewerkt aan de vraag hoe de projectresultaten duurzaam ingebed kunnen worden in lerarenopleidingen.
Daarbij gaat het niet alleen om technologie, maar juist ook om professionalisering van docenten, curriculumontwikkeling en praktische toepasbaarheid. Welke onderdelen passen binnen bestaande opleidingen? Hoe zorg je dat AI geen losse innovatie blijft, maar daadwerkelijk meerwaarde krijgt binnen onderwijs?
De komende periode staat in het teken van testen, implementeren en verder aanscherpen van het leerplatform en de modules. Wat in Kortrijk vooral duidelijk werd: AI-teach draait inmiddels niet meer alleen om de vraag wat AI ís, maar vooral om hoe onderwijsprofessionals AI betekenisvol kunnen inzetten binnen onderwijs en leren.
