Hoe werk je vanuit een praktijkvraag toe naar een onderbouwde onderwijsinnovatie met ict? Een iXperiumdesignteam is een vorm van een iXperiumteam waarin leraren, onderzoekers, procesbegeleiders, ict-experts, lerarenopleiders en studenten onderzoekend en ontwerpend samenwerken aan concrete oplossingen voor de onderwijspraktijk.
Wat is een iXperiumdesignteam?
Binnen iXperium werken we met verschillende iXperiumteams aan vraagstukken uit de onderwijspraktijk. Een iXperiumdesignteam is een vorm van zo’n iXperiumteam, met een vaste methodiek rond onderzoekend ontwerpen. Teamleden ontwikkelen gezamenlijk ict-rijke leerarrangementen, zoals lessen, lessenreeksen of leerlijnen.
Centraal staat een onderwijskundig praktijkvraagstuk. De aanpak is gebaseerd op onderzoekend ontwerpen: een cyclisch proces waarin teams de praktijkvraag verkennen, ontwerpen ontwikkelen, experimenteren, evalueren en resultaten delen. Zo ontstaan onderwijsinnovaties die praktisch toepasbaar en onderbouwd zijn. Tegelijkertijd draagt deelname aan een designteam bij aan de professionele ontwikkeling van de deelnemers.
Daarnaast draagt het werken in een designteam sterk bij aan de professionele ontwikkeling van leraren. Zij leren niet alleen nieuwe ict-toepassingen kennen, maar ontwikkelen ook onderzoeks- en ontwerpvaardigheden en maken kennis met professionele besluitvorming op basis van evidence-informed werken, zoals beschreven in het Triple-B-model (Vanlommel, Goffin & Vanhoof, 2025).
Rollen in een iXperiumdesignteam
Een designteam bestaat uit een mix van rollen, die samen zorgen voor een krachtige samenwerking en resultaat:
- Leraren – brengen praktijkvragen en ervaringen in en testen de ontwerpen direct in hun eigen onderwijspraktijk.
- Lerarenopleiders – verbinden de ontwerpvragen met de opleiding van toekomstige leraren en brengen een didactisch perspectief in.
- Onderzoeker – borgt de kwaliteit en onderbouwing van het proces en stimuleert een onderzoekende houding.
- Procesbegeleider – faciliteert het groepsproces en houdt het team gefocust.
- Ict-expert (mediamentor) – brengt expertise in over technologie, tools en de didactische inzet daarvan.
- Studenten – leveren input vanuit hun leerervaring en helpen ontwerpen te toetsen in de praktijk.
- Inhoudelijke of praktijkexperts – worden waar nodig betrokken om extra expertise in te brengen, bijvoorbeeld rond een specifiek vakgebied of thema.
Deze diversiteit zorgt ervoor dat de ontwerpen zowel praktisch toepasbaar, didactisch sterk, technologisch doordacht als theoretisch onderbouwd zijn.
De rol van procesbegeleiders en onderzoekers
Binnen de iXperiumdesignteams hebben de procesbegeleider en onderzoeker een cruciale rol. Samen zorgen zij ervoor dat het ontwerpproces soepel verloopt, de samenwerking productief is en de opbrengsten van het team zowel innovatief als goed onderbouwd zijn. De procesbegeleider bewaakt het groepsproces, brengt structuur en energie in en houdt de praktijkvraag steeds centraal door creatieve werkvormen in te zetten en samenwerking te stimuleren.
De onderzoeker vult dit aan door onderzoekskennis in te brengen, deelnemers uit te dagen kritisch te kijken naar keuzes en praktijkervaringen systematisch te analyseren. Daarbij waarborgt hij of zij dat de resultaten evidence-informed en zorgvuldig gedocumenteerd zijn, waardoor deze niet alleen direct toepasbaar, maar ook overdraagbaar en duurzaam inzetbaar worden.
Samen vormen de procesbegeleider en onderzoeker zo het fundament van een iXperiumdesignteam: de een faciliteert een krachtig en doelgericht proces, de ander borgt de kwaliteit en wetenschappelijke onderbouwing.
Waarom deze rollen belangrijk zijn
Onderwijsinnovatie met ict vraagt om meer dan alleen enthousiasme en creativiteit. Het is essentieel dat ontwerpen stevig geworteld zijn in de praktijk én theoretisch onderbouwd zijn (Vanlommel, Goffin & Vanhoof, 2025). De procesbegeleider en onderzoeker vullen elkaar daarin perfect aan. Waar de procesbegeleider structuur en dynamiek brengt, zorgt de onderzoeker ervoor dat het team keuzes maakt op basis van kennis, data en reflectie. Dit sluit aan bij het Triple-B model, waarin evidence-informed werken de basis vormt voor professionele besluitvorming.
Bovendien gaat het werken in designteams verder dan het opleveren van innovatieve leerarrangementen: leraren leren transformatief in teams, ontwikkelen nieuwe vaardigheden en nemen deze weer mee naar hun eigen praktijk. Dat maakt de opbrengsten niet alleen vernieuwend, maar ook duurzaam, overdraagbaar en blijvend van invloed op de professionalisering van het onderwijs.
Meer weten over de methodiek?
De publicatie iXperiumdesignteams: Onderzoekend ontwerpen van ict-rijke leerarrangementen beschrijft uitgebreid de doelen, ontwerpprincipes, werkwijze, rollen en organisatorische randvoorwaarden van een iXperiumdesignteam.
