In de MBO Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict werkten mbo’s en onderzoekers intensief samen aan de vormgeving van gepersonaliseerd leren met ict in het mbo.
De deelnemende mbo’s ambieerden een beweging naar meer zelfregie van de student in het onderwijs, waarbij een belangrijke rol voor ict werd gezien. Er was behoefte aan ondersteuning, kennisuitwisseling, onderzoek, professionalisering en experimenteerruimte met betrekking tot gepersonaliseerd leren met ict. Dit betrof niet enkel het primaire proces, maar ook de consequenties van gepersonaliseerd leren met ict op organisatieniveau.
Deelnemers
De MBO Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict was een landelijke onderzoekswerkplaats die liep in de periode 2018 tot 2022 waaraan de volgende partijen deelnamen: Koning Willem I College (penvoerder), Summacollege, Mediacollege Amsterdam, Rijn IJssel, Graafschap College, het iXperium Centre of Expertise, het practoraat Innovatiesucces in het mbo, het practoraat Mediawijsheid, Tilburg University en IVA Onderwijs/Stichting Etre et Avoir.
Onderzoek
Het onderzoek was gericht op de werkzame elementen in leerarrangementen, de (ict-)competenties van docenten en studenten en de competenties van studenten voor zelfregulatie. Daarnaast is de bijdrage van de werkplaats aan duurzame kennisontwikkeling en praktijkontwikkeling onderzocht en zijn de ontwikkeling en werkwijze van de werkplaats tijdens het project geëvalueerd.
In de MBO Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict stonden de volgende vijf onderzoeksvragen centraal:
- Hoe kan gepersonaliseerd leren met ict vorm krijgen in het mbo?
- Wat zijn de consequenties van gepersonaliseerd leren met ict voor de organisatie van het mbo-onderwijs?
- Hoe kunnen docenten de (ict)competenties en de onderzoekende houding nodig voor gepersonaliseerd leren ontwikkelen en hoe draagt de onderzoekswerkplaats hieraan bij?
- Welke (ict)competenties hebben mbo-studenten nodig voor gepersonaliseerd leren met ict en hoe kunnen ze deze ontwikkelen?
- Hoe kan duurzame kennisontwikkeling op het gebied van gepersonaliseerd leren met ict voor het mbo worden gerealiseerd? Hoe draagt dat bij aan praktijkontwikkeling in de opleidingen?
In de MBO Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict zijn verschillende typen interventies uitgevoerd. De mbo-scholen hebben gewerkt aan het onderzoekend ontwerpen van onderwijs met ict in multidisciplinaire iXperiumdesignteams en -datateams en er zijn implementatieteams gevormd en uitgevoerd. Er heeft monitoronderzoek plaatsgevonden naar de benodigde (ict-)competenties op het gebied van leren en lesgeven met ict bij docenten en de (ict-)competenties bij studenten.
Resultaten
Publicaties
Er zijn diverse publicaties uitgebracht waarin de ervaringen en opbrengsten van de OWP ICT worden beschreven. Zo zijn in de eindrapportage de onderzoeksvragen van de OWP ICT, op basis van de ervaringen van de partners gedurende de looptijd van de OWP ICT, beantwoord.
Tevens is een casusonderzoek uitgevoerd om de verhalen achter de opbrengsten van de MBO Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict te beschrijven aan de hand van de portretten van vijf mbo-instellingen die hebben deelgenomen. Nieuwsgierig naar deze portretten? Lees dan de onderstaande publicatie.
Tot slot zijn er drie praktijkpublicaties ontwikkeld die kort en krachtig de geleerde lessen en praktijkvoorbeelden van de OWP ICT weergeven. Deze inzichten zijn interessant voor leidinggevenden, i-coaches, docenten en andere onderwijsprofessionals in het mbo, maar kunnen ook behulpzaam zijn voor docenten en onderwijsprofessionals uit andere sectoren die geïnteresseerd zijn in het verbeteren van onderwijskwaliteit met en in de praktijk.
Via onderstaande links kun je de praktijkpublicaties bekijken.
Ontwikkeling leerarrangementen
De OWP ICT heeft geleid tot de ontwikkeling van instrumenten om de zelfregulatie, motivatie en ict-geletterdheid van studenten in kaart te brengen en reeds bestaande instrumenten aangepast voor de mbo-context. Meerdere kennisdeelbijeenkomsten hebben tot slot kansen geboden voor netwerkvorming en de uitwisseling van kennis en ervaringen.
Docenten van de betrokken mbo-instellingen hebben gewerkt in multidisciplinaire iXperiumdesignteams aan een leerarrangement op het gebied van gepersonaliseerd leren met ict.
Producten
In het kader van de MBO Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict zijn verschillende producten en instrumenten ontwikkeld of aangepast aan de mbo-context als gevolg van de kennis die is opgedaan bij het werken in iXperiumdesignteams. De ontwikkelde producten en instrumenten zijn gebundeld in de toolkit iXperiumdesignteams.
Toolkit iXperiumdesignteams
De toolkit iXperiumdesignteams geeft procesbegeleiders en onderzoekers van de iXperiumdesignteams inzicht in de designteamwerkwijze en biedt handvatten om het onderzoekend ontwerpen in een iXperiumdesignteam te begeleiden. De toolkit bevat instrumenten en werkvormen die in de verschillende fasen van een iXperiumdesignteam kunnen worden ingezet. Een aantal instrumenten en werkvormen uit de toolkit wordt hieronder beschreven: het actantnetwerk, het evaluatiespel, een format voor een leerarrangement en logboek en de meetlat ‘Rechtdoen aan verschillen’.
Training procesbegeleiders
Er is een training ontwikkeld voor professionals van de deelnemende mbo’s om de rol van procesbegeleider in de iXperiumdesignteams te vervullen. In de training is onder meer aandacht voor de begeleiding van het proces van onderzoekend ontwerpen volgens de aanpak van de iXperiumdesignteams, de begeleiding van een professionele leer- en ontwerpgroep en het managen van een iXperiumdesignteam. De deelnemers aan de training verdiepen zich in de systematiek van kenniscreatie middels iXperiumdesignteams, zodat zij in staat zijn het ontwikkelproces te begeleiden in hun eigen organisatie.
Er heeft een trainingsronde plaatsgevonden voor procesbegeleiders van de MBO Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict van januari 2019 tot januari 2020. Deze bestond uit een combinatie van online ondersteunde zelfstudie en coaching, intensieve bijeenkomsten en begeleiding. De procesbegeleider-in-opleiding namen tijdens het professionaliseringstraject deel aan een of meer iXperiumdesignteams, waarin hij de rol van procesbegeleider op zich namen (training-on-the-job).
Actantnetwerk
Het actantnetwerk is een werkvorm waarmee de huidige en beoogde schoolorganisatie in het mbo ten aanzien van gepersonaliseerd leren met ict in kaart wordt gebracht. Deze werkvorm kan gebruikt worden om binnen het team te bespreken waar het zich positioneert op de dimensies van gepersonaliseerd leren (mate van differentiatie en regie) en de invulling van de actoren en factoren die hierbij een rol spelen. Zowel de huidige situatie als de gewenste situatie kunnen met het actantnetwerk in beeld worden gebracht en kan schoolteams helpen om in dialoog te gaan over hun ambitie ten aanzien van gepersonaliseerd leren met ict en wat daar voor nodig is om deze in de praktijk te realiseren.
Evaluatiespel
In het evaluatiespel blikken de deelnemers met behulp van een ‘spelbord’ aan het eind van het traject gezamenlijk terug op de stappen en activiteiten die in het iXperiumdesignteam zijn doorlopen.
Spelbord HandleidingFormat leerarrangement
Deelnemers reflecteren met behulp van spelkaartjes op de specifieke opbrengsten, kennis en inzichten (voor henzelf en de organisatie). Voor het evaluatiespel zijn een spelbord en een algemene handleiding beschikbaar. Het spel kan ook ingezet worden voor andere projecten/trajecten dan een iXperiumdesignteam. Dit format is bedoeld om een door een iXperiumdesignteam ontwikkeld leerarrangement op het gebied van gepersonaliseerd leren met ict op een systematische manier te beschrijven, op basis van de onderdelen van het curriculaire spinnenweb van SLO.
Download formatLogboek iXperiumdesignteam
In het logboek registreert het iXperiumdesignteam tijdens de looptijd de voortgang, activiteiten, opbrengsten en belangrijke inzichten.
Download logboekMeetlat ‘Rechtdoen aan verschillen’
Met de Meetlat ‘Rechtdoen aan verschillen’ kunnen voor een ontwikkeld leerarrangement de mate van zelfsturing en differentiatie en de rol die ict hierbij speelt worden vastgesteld.
Download meetlatProjectleiding
De projectleiding van de onderzoekswerkplaats was in handen van John Schobben (Koning Willem I College, voorheen De Leijgraaf) en Pierre Gorissen (iXperium). De MBO Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict is financieel mede mogelijk gemaakt door het NRO.
