Wat betekent de opkomst van AI en robotisering voor het mbo-onderwijs? En hoe zorgen we ervoor dat opleidingen wendbaar blijven in een arbeidsmarkt die sneller verandert dan ooit? Die vragen stonden centraal tijdens de GPA CONNECT!-bijeenkomst op 5 februari in het CIVON Innovatiecentrum in Ulft, georganiseerd in samenwerking met de Onderwijsregio MBO Gelderland. Onderwijsprofessionals, onderzoekers en regionale partners kwamen samen om te verkennen hoe AI, onderwijsontwerp en professionalisering elkaar kunnen versterken.
CIVON als regionale innovatiehub
De dag startte met een welkom door Christel de Winter, projectleider van de leerlijn Leren en lesgeven met ict binnen de GPA, gevolgd door een introductie van Gijs Smeman namens CIVON, het Centrum voor Innovatief Vakmanschap Oost-Nederland. CIVON profileert zich al meer dan tien jaar als een publiek-private samenwerkingsplek waar studenten, docenten en bedrijven werken aan echte vraagstukken uit de praktijk. Projectonderwijs, experimenteren met nieuwe technologie en talentontwikkeling staan daarbij centraal. Het motto ‘test before you invest’ en de focus op hybride, inventief en gepersonaliseerd onderwijs laten zien hoe CIVON onderwijs, innovatie en regionale ontwikkeling met elkaar verbindt. Daarmee vormde de locatie een passende context voor een dag over AI en robotisering in het mbo.
Responsief beroepsonderwijs in tijden van technologische verandering
In haar bijdrage ging Wietske Kuijer-Siebelink, lector Responsief Beroepsonderwijs, in op de vraag hoe opleidingen kunnen inspelen op fundamentele veranderingen in het werkveld. AI en robotisering leiden tot verschuivende beroepsbeelden en vragen om onderwijs dat studenten voorbereidt op onzekerheid, verandering en blijvend leren.
Responsief beroepsonderwijs betekent dat opleidingen niet alleen reageren op veranderingen, maar ook proactief bijdragen aan gewenste ontwikkelingen in beroepen en sectoren. Dat vraagt om nauwe samenwerking met het werkveld en om onderwijs dat studenten wendbaar maakt. Haar bijdrage sloot daarmee direct aan bij de leerlijn responsief beroepsonderwijs binnen de GPA, waarin mbo-instellingen gezamenlijk werken aan toekomstgericht opleiden, praktijkgericht onderzoek en het versterken van werkplekleren.
Leren en lesgeven met ict: AI als onderdeel van het onderwijsontwerp
Marijke Kral, lector Leren met ict, verbond haar verhaal aan de tweede centrale leerlijn binnen de GPA: leren en lesgeven met ict. Zij ging in op de vraag hoe AI niet als losse tool, maar als integraal onderdeel van het onderwijsontwerp kan worden ingezet. Met het DTALE-model als kompas benadrukte zij het belang van samenhang tussen leerdoelen, didactiek, technologie, context en organisatie.
Onderzoek binnen de GPA, onder meer via de monitor Leren en lesgeven met ict, laat zien dat professionalisering samenhangt met competenties en gebruik van AI, maar dat verschillen tussen docenten groot blijven. Dat onderstreept de noodzaak van een integrale aanpak waarin niet alleen vaardigheden, maar ook ontwerpkeuzes, pedagogiek en leiderschap aandacht krijgen.
Netwerklunch en workshops: samen verdiepen
Na de ochtendbijdragen stond het middagprogramma in het teken van ontmoeting en verdieping. Tijdens de netwerklunch en de markt van vraag en aanbod gingen deelnemers met elkaar in gesprek over vragen, initiatieven en ervaringen uit de eigen praktijk.
In de daaropvolgende workshoprondes werkten deelnemers in kleinere groepen verder aan actuele thema’s rond AI, robotisering en onderwijsinnovatie. De workshops boden ruimte om praktijkervaringen te delen en gezamenlijk te reflecteren op wat technologische ontwikkelingen betekenen voor het mbo-onderwijs.
AI-ready onderwijs
De afsluitende keynote van Marcel Mutsaarts zette aan tot reflectie op de rol van AI in onderwijs, toetsing en examinering. Zijn oproep was helder: onderwijs moet niet proberen AI-proof te worden, maar AI-ready. AI ontwikkelt zich te snel om volledig buiten te sluiten. Juist door AI expliciet onderdeel te maken van het leerproces en samen met studenten te reflecteren op gebruik en keuzes, kan technologie het leren verrijken.
Dit vraagt om andere vormen van beoordelen en om een rol voor de docent als ontwerper en begeleider van betekenisvolle leerprocessen, waarin technologie ten dienste staat van leren in plaats van het overneemt.
De dag liet zien dat vraagstukken rond AI en robotisering niet los te benaderen zijn van onderwijsontwerp, professionalisering en samenwerking in de regio. GPA CONNECT! bood daarmee niet alleen ruimte voor kennisdeling, maar vooral voor gezamenlijke reflectie op hoe mbo-onderwijs zich kan blijven ontwikkelen in een snel veranderende context. Juist in de verbinding tussen onderwijs, onderzoek en werkveld ontstaan de inzichten die nodig zijn om deze ontwikkelingen doordacht en duurzaam vorm te geven.
Meer over de GPA en De Onderwijsregio
GPA CONNECT! is een periodieke bijeenkomst die wordt georganiseerd vanuit de Gelderse Professionaliseringsagenda (GPA). Tijdens deze bijeenkomsten ontmoeten onderwijsprofessionals uit mbo- en hbo-instellingen elkaar om van én met elkaar te leren over actuele thema’s rond onderwijs, ict en professionalisering. Deze editie werd georganiseerd in samenwerking met de Onderwijsregio MBO Gelderland.
Sinds 2016 werken de Gelderse mbo-instellingen Graafschap College, ROC Nijmegen, Yuverta, Rijn IJssel, Christelijke Onderwijs Groep en Aventus samen met de HAN en Aeres Hogeschool binnen de GPA aan de professionalisering van onderwijs en aan onderwijsinnovatie in de regio. Binnen de GPA staan twee leerlijnen centraal:
- Leren en lesgeven met ict – gericht op het betekenisvol inzetten van ict en het versterken van digitale geletterdheid;
- Responsief beroepsonderwijs – gericht op toekomstgericht opleiden in nauwe verbinding met het werkveld.
GPA CONNECT! bouwt voort op eerdere bijeenkomsten waarin uiteenlopende thema’s aan bod kwamen, zoals de impact van AI op het onderwijs, het opzetten van een Gelders netwerk van i-coaches en het belang van grensoverstijgend samenwerken en leren. Samen vormen deze bijeenkomsten een doorlopende leer- en ontmoetingslijn binnen de GPA:
De samenwerking binnen de GPA is ingebed in de Onderwijsregio MBO Gelderland, waarin schoolbesturen, lerarenopleidingen en de beroepsgroep samenwerken aan het aantrekken, behouden en professionaliseren van onderwijspersoneel. Binnen de onderwijsregio lopen verschillende projectlijnen, waaronder leren en lesgeven met ict, responsief beroepsonderwijs en Samen Opleiden en Professionaliseren. iXperium vervult hierin de rol van kennispartner en ondersteunt de samenwerking met onderzoek, kennisdeling en praktijkgerichte ontwikkeling.
