Differentiatie en zelfsturing bij rekenonderwijs bij De Buut

Wat is de vraag van basisschool De Buut?

Basisschool De Buut participeert in de Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict. Het designteam van De Buut richt zich op het op maat aanbieden van rekenonderwijs met als doel de zelfsturing van de leerlingen te vergroten. Het schoolteam ervaart een probleem omdat de huidige rekenmethode en verwerkingsmaterialen te sterk leunen op de leerkracht, wat geïndividualiseerd leren belemmert. Dat past niet goed bij de visie van de school die meer gepersonaliseerd leren wil aanbieden.

Wat doet het designteam?

In eerste instantie is de methode MATH van Exova aangeschaft. Deze wordt sinds begin schooljaar 2019/2020 ingezet. Daarnaast zijn op basis van gesprekken met leerlingen en de literatuur oorzaken en mogelijke oplossingen voor het probleem van beperkt eigenaarschap bekeken. Het belangrijkste voor de school is dat leerlingen in staat worden gesteld zelf regie te nemen over hun leerproces. Daarvoor moeten ze leerdoelen weten, begrijpen waarom die relevant zijn en zelf kunnen bepalen of ze de stof al beheersen.

Vanuit de leerdoelen en subdoelen zoals geformuleerd in MATH en een overkoepelend thema, is het designteam aan de slag gegaan met het bedenken van activiteiten die passen binnen rekenen, het maakonderwijs en waar mogelijk ook taal. Naast de activiteiten (met ict) die het designteam heeft bedacht, is er gestart met thematisch werken. Het eerste thema was ‘Amerika’. Leerlingen bedenken zelf leeractiviteiten waarmee ze aan hun leerdoel werken. Het thema is geëvalueerd met collega’s en leerlingen, vooral wat betreft zelfregie en motivatie.

Wat heeft het designteam tot nu toe opgeleverd?

Op basis van de evaluatie van het eerste arrangement heeft het designteam aanknopingspunten en nieuwe ontwerpeisen geformuleerd voor het eerstvolgende arrangement, dat als thema ‘de Gouden Eeuw’ heeft. De belangrijkste les uit de evaluatie van het eerste thema is de ruimte voor zelfsturing door leerlingen; leraren mogen de regie op het leerproces wat meer loslaten. De tweede variant van het leerarrangement is wel uitgevoerd, maar door de corona-omstandigheden enkel informeel geëvalueerd. De lessen die daaruit zijn getrokken hebben vooral te maken met het ontwerpen van het leerarrangement en de uitvoering. Het is belangrijk dat leerkrachten vanaf de start, dus vanaf het ontwerp, betrokken zijn bij het leerarrangement, omdat er anders verschillen kunnen ontstaan in de uitvoering.

In de coronaperiode moesten verschillende leerjaren die normaal gezamenlijk op een leerplein werken in de eigen leerjaarbubbels blijven. Hierdoor was het onmogelijk om nog groepsdoorbrekende projecten te realiseren en konden er geen leerarrangementen meer worden uitgevoerd. Bij aanvang van het schooljaar 2021-2022 is bepaald hoe een volgend leerarrangement er uit kan zien en welke leerpleinen hieraan deel zullen nemen. De voorkeur is om alle leerpleinen hierin mee te nemen, zowel in het ontwerp als in de uitvoering.

De integrale aanpak met het werken aan rekenen vanuit thema’s is vooralsnog geparkeerd. Dat vroeg te veel van de leerkrachten en de leerlingen. Wel wordt nu gewerkt met het programma Breinhelden in alle leerpleinen.

Onderzoeker Kirsten de Ries vertelt hoe ze samen met directeur Janneke Colsen, rekenspecialist Sylvia van Kol en leraar Ada Zonneberg van de Buut en collega’s van HAN Pabo het rekenonderwijs innoveren.

De eindproducten komen binnenkort op deze pagina te staan.

Dit designteam maakt deel uit van de Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict PO.