Gepersonaliseerd leren in het rekenonderwijs bij ’t Vossenhol

Wat is de vraag van basisschool ’t Vossenhol?

Basisschool ‘t Vossenhol participeert in de Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict.  De school wil in haar onderwijs meer maatwerk leveren en aansluiten bij wat de maatschappij nu en in de toekomst van de leerlingen vraagt. Speerpunten daarin zijn verdergaande differentiatie in het aanbod en meer eigenaarschap bij leerlingen over hun eigen leerproces. In verschillende leergebieden heeft de school al initiatieven genomen om differentiatie in het aanbod verder uit te bouwen, waarbij ook de grenzen van de jaarklas worden overschreden. Daarnaast heeft het team nadrukkelijk de wens om de regie over het leerproces meer bij de leerling te leggen. Bij OJW (Oriëntatie op Jezelf en de Wereld) worden daar al eerste ervaringen mee op gedaan.

Het designteam onderzoekt, in eerste instantie voor het leergebied rekenen, hoe onderwijs waarin differentiatie en zelfsturing een centrale plaats innemen kan worden vormgegeven. Daarmee wil de school een onderlegger voor gepersonaliseerd onderwijs uitwerken die ook kan dienen als basis voor het onderwijs van de school in de overige leergebieden.

Wat doet het designteam?

Het team is begonnen met het vaststellen van centrale begrippen zoals gepersonaliseerd leren, eigenaarschap, regie, differentiatie. De leden van het designteam hebben artikelen verzameld en de inhoud uitgewisseld. Vanuit deze verkenning zijn centrale thema’s vastgesteld: leraar als coach, ‘shared control’ en leerlijnen. Deze thema’s zijn verder onderzocht. Daarnaast hebben leden van het designteam een voorbeeldschool bezocht en zijn de ervaringen gedeeld met de andere leden van het designteam.

Daarnaast zijn aan de hand van de deelaspecten van het curriculair spinnenweb van SLO ontwerpeisen en -wensen voor het te ontwikkelen leerarrangement geformuleerd. De focus van het ontwerp ligt op het vormgeven van het rekenonderwijs vanuit de leerlijnen en doelen. Leerlingen werken gericht aan rekendoelen waarbij zij regie krijgen over het deelnemen aan instructie en over verschillende aspecten van de verwerking van de leerstof. Daarbij wordt gebruik gemaakt van het huidige onderwijs-leermateriaal, waarbij de digitale omgeving van de rekenmethode die nu gebruikt wordt, ook wordt ingezet. Wat betreft regie kiest de school voor de weg van ‘shared control’, waarbij wordt uitgegaan van het feit dat regievaardigheden aangeleerd moeten worden en dat er ook verschillen kunnen bestaan in de mate waarin leerlingen zich betreffende vaardigheden eigen maken.

In december 2019 is een eerste ontwerp uitgewerkt aan de hand van de geformuleerde ontwerpeisen. Dit ontwerp is uitgeprobeerd in groep 8. De leerkracht in het designteam die de Master Ontwerpen van Eigentijds Leren (MOVEL) volgt, heeft hier praktijkonderzoek naar gedaan. De volgende try-out richtte zich op groep 4 en 8. Daarbij worden de rekenlessen anders ingedeeld. De methode wordt losgelaten en alle rekendoelen van een blok worden geclusterd aangeboden, waardoor de leerlingen per dag aan één doel/domein werken, in plaats van aan twee of drie doelen/domeinen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen nieuwe doelen, onderhoudsdoelen, toetsdoelen en automatiseren. Op de dagen dat een nieuw doel aan bod komt, doen alle kinderen mee met de instructie. Ze mogen daarna zelf aangeven of ze verlengde instructie nodig hebben en/of zelf aan de slag gaan met de verwerking. Op dagen dat er geen instructie is voor een nieuw doel hebben leerlingen de keuze om aan te sluiten bij een verlengde instructie.

Wat heeft het designteam tot nu toe opgeleverd?

De school heeft besloten om over te gaan tot de aanschaf van 60 Chromebooks voor de leerlingen vanaf groep 3 en een aantal tablets voor de kleutergroepen.

Inmiddels is het digitale platform Gynzy ingezet, waarbij in groep 8 ook een leerpaden-app is getest waarmee leerlingen zelf hun leerdoelen kunnen monitoren en evalueren. De app is uitgeprobeerd bij het online onderwijs in het voorjaar van 2020 en de ervaringen zijn beschreven en geëvalueerd. Het in kaart brengen van de beoogde situatie van de school middels het actantnetwerk vormt de basis voor het verder ontwikkelen van het leerarrangement.

Dit designteam maakt onderdeel uit van de Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict PO.