NRO Onderzoeksproject Maakonderwijs (met ict) binnen W&T

In 2017 is door het iXperium/CoE, in samenwerking met de HAN Pabo en scholen vanuit CLC Arnhem met succes een aanvraag ingediend voor een door het NRO gefinancierd onderzoek waarbij leraren, lerarenopleiders, mediamentoren en onderzoekers samenwerken aan de vraag hoe maakonderwijs met ict binnen W&T in het primair onderwijs geïmplementeerd kan worden. Daarbij onderzoekt het project:

  1. Welke vakdidactische en pedagogische principes daarbij horen;
  2. Op welke competenties van leraren doet dit een beroep doet;
  3. Welke ondersteuning ze daarbij nodig hebben.

De projectgroep heeft in fase 1 onderzocht hoe maakonderwijs op dit moment in Nederland wordt vormgegeven en geïmplementeerd, daarbij hebben ze o.a. een aantal maaklocaties in Nederland bezocht (foto’s). Tijdens de tweede fase, die loopt tot medio 2020 ontwikkelen de leraren van De Pieter Brueghel Basisschool, de Dorendal, de Wijzer, OBS ASV, en de Buut leerarrangementen rond maakonderwijs met ict. Deze leerarrangementen worden uitgevoerd, geëvalueerd, waar nodig aangepast en nogmaals uitgevoerd. Ze krijgen hierbij ondersteuning van mediamentoren en lerarenopleiders. Onderzoekers van het iXperium/CoE begeleiden het proces en voeren het onderzoek uit. Ten behoeve van de leerarrangementen is een conceptleerlijn opgesteld waarin competentiegebieden op het gebied van maakonderwijs met ict en de bijbehorende competenties van leerlingen beschreven zijn.

Gebruik de menu’s hieronder om de verschillende onderdelen van het project te bekijken.

Korte toelichting bij het begin van fase 2

Het project zal de volgende producten opleveren:

  • Een leerlijn Maakonderwijs in het primair onderwijs
  • Een professionaliseringskader met activiteiten die leraren ondersteunen bij het ontwikkelen en uitvoeren van maakonderwijs
    (incl. rol leraar en benodigde pedagogische en vakdidactische vaardigheden)
  • Beschrijving van vier vijf leerarrangementen rond Maakonderwijs
    (incl. lerarenhandleiding en materialen)
  • Kennisclips waarbij leraren en experts uitleggen hoe Maakonderwijs in het po kan worden uitgevoerd (zie de lijst met kennisclips).
  • Een inhoudelijke onderzoeksrapportage
    (met antwoord op de onderzoeksvragen)

Alle producten zullen via deze pagina gedeeld worden.

Als onderdeel van het project zijn twee bijeenkomsten georganiseerd:

Tijdens de eerste bijeenkomst in oktober 2019 zijn filmpjes gemaakt waarbij docenten, onderzoekers en andere betrokkenen vertellen over hun ervaringen en tips op het gebied van maakonderwijs met ict in het primair onderwijs.

Martin Bokx, schoolleider van de Pieter Brueghel school in Arnhem, vertelt zijn belangrijkste inzicht: waarom is het belangrijk om goed de tijd te nemen om maakonderwijs in de hele school neer te zetten?
Simon Duijnstee, bovenbouw leerkracht op basisschool De Buut in Nijmegen, heeft een leerarrangement gemaakt voor leerlingen van groep 6. Simon vertelt zijn ervaringen en geeft aan welke keuze’s hij heeft gemaakt en waarom. Zo heeft hij er bijvoorbeeld voor gekozen om de leerlingen vooraf verschillende rollen te geven.
Marino van der Zande, leerkracht op de Pieter Brueghel school in Arnhem, vertelt hoe hij met zijn leerlingen van groep 4 aan de slag is gegaan met speelplaats van de toekomst. Welke keuze’s heeft hij gemaakt bij het indelen van de groepjes en waarom?
Ad Baggerman, bovenbouw leerkracht op de Dorendal in Oosterbeek, vertelt waarom hij met zijn leerlingen met maakonderwijs aan de slag gaat. Ad legt de verschillende stappen van het leerarrangement uit en geeft aan welke keuze’s hierin gemaakt zijn en wat hij bij zijn leerlingen ziet. Dit rondom het thema opruimen van zwerfafval waarin ict expliciet een rol heeft gekregen: gebruik de microbit.
Angelique van Dijk is leerkracht op basisschool ASV in Arnhem en is met leerlingen uit groep 4 en 5 aan de slag gegaan met fietshelden gezocht. Angelique vertelt over haar ervaringen en welke keuze’s ze hierin heeft gemaakt. Hoe ga je om met de enorme creatieve oplossingen? Hoe stimuleer je leerlingen om hun eerste prototype aan te passen?
Ron Does, mediamentor bij het iXperium in Arnhem, geeft aan hoe hij de rol ziet van de leerkracht in het leerarrangement maakonderwijs met ict. Hoe ga je als leerkracht om met eigenaarschap van de leerlingen? Welke ruimte geef je ze en hoe doe je dat? Wat vraagt dit aan vaardigheden van de leerlingen?
Rianne Kooi, onderzoeker bij het iXperium/CoE, vertelt wat haar is opgevallen in de gesprekken met de leerkrachten en de observatie’s in de groepen. Hoe laat je als leerkracht je leerlingen reflecteren op hun eigen werk? Hoe maak je gebruik van ontwerpeisen?
Astrid Poot, maker en inspirator, vertelt haar eigen inspirerend verhaal. Wat is het succes van maken en lekker samen klooien? Wat zijn ingrediënten voor een goed maakproject?
Marjoke Bakker, onderzoeker bij het iXperium/CoE, vertelt welke methodes voor het onderzoeken gebruikt zijn en geeft een inkijkje in de eerste opbrengsten van de leerarrangementen. Ook benoemt ze aandachtspunten: waar ligt de balans tussen vrijlaten en bijsturen van de leerlingen? Waarom laat je leerlingen een werkend prototype maken?
Pierre Gorissen, projectleider en senior onderzoeker bij het iXperium/CoE, vertelt waarom het belangrijk is om een onderzoekproject te starten vanuit de vraag van de onderwijspraktijk. Wat gebeurt er vervolgens als deze verschillende partijen met elkaar gaan samenwerken?

Tijdens de eerste fase van het project zijn bezoeken gebracht aan een aantal maaklocaties verspreid over Nederland. Een verzameling 360-graden foto’s van die locaties is hier te vinden.
N.B. De foto’s zijn in 2018 genomen, veel van de locaties zullen er nu iets of heel erg anders uitzien, soms zijn de makers verhuisd naar een nieuwe plek. Het ging en gaat om de impressie van de verschillende locaties.

Ten behoeve van het project is een verzameling boeken aangeschaft en beschikbaar gesteld aan de deelnemers ter inspiratie, achtergrondmateriaal, verdieping.

Subsidie en financiering

Het project wordt medegefinancierd door een subsidie vanuit het NRO.

Meer weten?

Vanuit het iXperium/Centre of Expertise Leren met ict is Pierre Gorissen aanspreekpunt voor het project. Het project wordt uitgevoerd als onderdeel van de activiteiten op het gebied van ict-geletterdheid.