Gepersonaliseerd leren in rekenonderwijs bij De Laak

Wat is de vraag van basisschool De Laak?

Basisschool De Laak participeert in de Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict. De school wil beter aansluiten bij het niveau en de onderwijsbehoeften van individuele leerlingen. De leerlingen hebben meer ondersteuning en uitdaging nodig, vooral op het gebied van rekenen, maar de school loopt daarbij tegen de grenzen aan van de organisatie van haar onderwijs. Daarom onderzoekt het designteam hoe het rekenonderwijs voor alle leerlingen beter kan aansluiten bij het niveau van de individuele leerling en kan tegemoetkomen aan de specifieke onderwijsbehoeften. Het doel is dat leerlingen goede leerresultaten behalen en een hoge mate van betrokkenheid laten zien. Daarbij is belangrijk dat de leerlingen, in samenspraak met de leraar, meer regie voeren op onderdelen van het eigen leerproces.

Wat doet het designteam?

Het designteam heeft zich in eerste instantie gericht op de visie van leren van de school en de onderwijsbehoeften van leerlingen van De Laak bij rekenen. Dit heeft geresulteerd in een ruwe schets van vier persona’s: sterke, gemiddelde, zwakke en speciale rekenaars. Het hele team van de school is hierbij betrokken geweest. Zij hebben gesproken over de onderwijsbehoeften en beelden geschetst van gepersonaliseerd onderwijs in De Laak. Het designteam heeft gelezen en gesproken over zelfregie van leerlingen en de manier waarop dit vorm kan krijgen. Daarnaast heeft het team van de school tijdens een studiedag een voorbeeldschool bezocht en zijn de ervaringen besproken in het designteam.

Aan de hand van de deelaspecten van het curriculair spinnenweb van SLO heeft het designteam ontwerpeisen voor het te ontwikkelen leerarrangement geformuleerd. De focus van het ontwerp van het designteam ligt nu op de keuze van een digitale adaptieve rekenmethode. Daar zijn criteria voor geformuleerd. Daarnaast wordt gezocht wordt naar manieren om de regie van leerlingen bij de instructie en verwerking te verhogen.

Van december 2019 tot februari 2020 is bij wijze van try-out een digitale rekenmethode uitgeprobeerd. Leerlingen konden daarin op niveau werken. Bij deze try-out is de leerlingen van groep 7 tevens de mogelijkheid geboden voorafgaand aan het rekenblok met elkaar rekengesprekken te voeren over rekenstrategieën en leerprocessen en van daaruit te bepalen in hoeverre zij instructie bij de doelen in dit blok nodig hebben. Er is voor de leerlingen een leerlinglogboek ontwikkeld waarin zij kunnen aangeven of ze instructie bij een specifiek doel nodig hebben en waarom. Verder kunnen de leerlingen in het logboek per doel hun eigen voortgang evalueren. De try-out is gemonitord met een logboek voor de betrokken leraren en vragen aan de leerlingen. De leerkracht in het designteam die de Master Ontwerpen van Eigentijds Leren (MOVEL) volgt, heeft hier praktijkonderzoek naar gedaan.

De ervaringen met de try-out van het rekenlogboek in groep 7 waren zeer positief. De leerlingen waren zeer enthousiast en geïnteresseerd en bovendien meer betrokken bij hun eigen leerproces. De werkwijze is op grond van een evaluatie bijgesteld en opnieuw ingezet.

Wat heeft het designteam tot nu toe opgeleverd?

De analyse van de ervaringen van leraren en leerlingen van de Laak met het afstandsonderwijs tijdens de lockdown in het voorjaar van 2020 geeft belangrijke aanknopingspunten en stimulans voor het initiëren van nieuwe initiatieven in de richting van meer gepersonaliseerd onderwijs. Na de zomervakantie van 2020 is de school gestart met een andere opzet van het rekenonderwijs voor de groepen 3 tot en met 8. Belangrijke kenmerken zijn een vaste roostertijd voor rekenen, per blok een voortoets voor alle leerlingen, leerlingen van groep 3 t/m 8 werken met een digitaal rekenlogboek waarin zij hun keuze voor wel/geen instructie bijhouden en de rekeninstructies worden op niveau gegeven. Daarnaast heeft het team besloten om de centrale ruimte in de school in te richten als een leerplein met verschillende werkplekken voor leerlingen van groep 3 tot en met 8. Ook zijn initiatieven genomen om het arrangement uit te breiden naar groep 1/2. Het arrangement wordt nu geëvalueerd en bijgesteld.

Dit designteam maakt onderdeel uit van de Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ict PO.